تكلمه و تبصره يادداشت واقف چند روز پيش از درگذشت 28 آذر 1362 براى اطلاع نويسندگان كتب نظم و نثرى از گذشتگان يا آيندگان كه با سرمايه و درآمد اين بنياد چاپ و توزيع مىشود بايد منطبق با نيّت واقف و هدف وقفنامه باشد ، و مروّج زبان درى در قلمرو اين زبان و تحكيم وحدت ملى و تماميت كشور ايران باشد و بويى از ناحيه‌گرايى و جدايى طلبى ندهد ، و حمايت و ترويج از لهجه‌هاى محلى و زبانهاى خارجى ، به قصد تضعيف زبان فارسى درى نكند . خلاصه آنكه اين كتابها و رسالات بايد منزّه باشد از روشهاى تفرقه‌آميز و سياستهايى فتنه‌انگيز چه بطور مرموز و چه علنى مخصوصا نبايد آلوده باشد به اغراض سياسى خارجى در لفافهء پژوهش تاريخى ، نژادى يا ادبى و فرهنگى و ايران‌شناسى . كتب تاريخى و ادبى . عالمانه . خارجى كه از عربى و تركى و فرنگى و روسى به فارسى ترجمه مىشود اگر داراى هر دو جنبهء از سود و زيان باشد ، بايد قسمت سودمند آنها ترجمه شود . قسمت زيان‌بخش اگر ترجمه شود بايد به قصد مبارزه و مقابلهء عالمانه با آن باشد نه جاهلانه ، زيرا گفتهء منطقى ممكن است مؤثر باشد ، نه . شانتاژ . و هوچىگرى . اين بنياد در انتشارات خود بايد در هر حال از دروغ و ناسزا پرهيز كند . به گفتهء نظامى گنجوى : چو نتوان راستى را درج كردن * دروغى را نبايد خرج كردن براى چاپ و انتشار كتب و رسالات نه تنها هزينه و حق الزحمه نميخواهيم ، بلكه به سبب اهميّت فوق العاده سودمند بودن كتاب جايزه نيز ميپردازيم . اين بنياد در چاپ و انتشار كتابهاى خود بطور مسلم ضرر مادى دارد ، زيرا كمتر از ارزش تمام شدن ، از كاغذ و چاپ و غيره ، از راه فروش درآمد دارد . شايد بعضى تصور كنند كه كار ما شبيه به معاملهء مرحوم . ملا نصر الدين باشد كه تخم مرغ ميخريد دانه‌اى دو شاهى ، مىپخت و رنگ مىكرد و مىفروخت يك شاهى ! عقيدهء ما بر اينست كه اگر در اين سود ضرر مادى و مالى مىكنيم سود معنوى كه منظور ماست مىبريم ، و آن اينكه عقيده خود را كه ترويج زبان درى و تحكيم وحدت ملى و تماميت ارضى ايران است رواج مىدهيم . اين زيان را به حساب مصارف وقف در راه . ايده‌آل . و هدف ملى خود محسوب مىداريم . براى اطلاعات و توضيحات بيشتر لطفا به تكلمهء منتشر شده در ابتداى كتابهاى اين بنياد كه اضافات و تفاوتهايى كه با هم دارد توجه فرمائيد . دكتر محمود افشار آذرماه 1362